Το νέο νομικό πλαίσιο για τις καταδύσεις στην Ελλάδα.

Ο νέος νόμος για τις καταδύσεις, ο οποίος διαμορφώνει ένα τελείως νέο νομικό πλαίσιο για τις ερασιτεχνικές καταδύσεις στην Ελλάδα, είναι ο νόμος 3409, που ψηφίστηκε το Νοέμβριο του 2005. την ψήφιση του νόμου ακολούθησε μία υπουργική απόφαση για τον τρόπο εφαρμογής των νέων διατάξεων, η οποία εκδόθηκε τον Απρίλιο του 2006, όπως επίσης και μία ερμηνευτική εγκύκλιος του νόμου, κυρίως για την εφαρμογή του νόμου από τα κατά τόπους λιμεναρχεία, η οποία εκδόθηκε τον Ιούνιο του 2006.

Στο νόμο 3409 υπάρχουν τρία θέματα τα οποία ρυθμίζονται. Το πρώτο θέμα είναι η εκπαίδευση στις ερασιτεχνικές καταδύσεις και η εφαρμογή σε αυτήν των ευρωπαϊκών προτύπων για την κατάδυση. Το δεύτερο θέμα που πραγματεύεται ο νόμος, είναι η απελευθέρωση της αυτόνομης κατάδυσης στις ακτές της χώρας και η ρύθμιση των απαγορεύσεων λόγω αρχαιολογικού ενδιαφέροντος σε ορισμένες περιοχές, που επεκτείνονται σε κάθε είδους ερασιτεχνική δραστηριότητα (ακόμη και ελεύθερη κατάδυση και υποβρύχιο ψάρεμα). Το τρίτο θέμα που καλύπτει ο νόμος 3409 είναι η δημιουργία θαλάσσιων καταδυτικών πάρκων, όπου αποτελεί και την έναρξη ενός νομικού πλαισίου που επιτρέπει την ίδρυσή τους, ακόμη και από ιδιωτικούς φορείς και περιγράφει τον τρόπο λειτουργίας τους.

1ο: Τα ευρωπαϊκά πρότυπα περί καταδύσεων στην Ελλάδα

Ερασιτεχνική κατάδυση και εκπαίδευση.Ο νόμος 3409 υιοθετεί και εφαρμόζει τα ευρωπαικά πρότυπα περί καταδύσεων, τα οποία δημιουργήθηκαν μερικά χρόνια πριν από τις χώρες της ευρωπαϊκής ένωσης. Σύμφωνα λοιπόν με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και το νόμο 3409, δικαίωμα να προσφέρουν υπηρεσίες εκπαίδευσης αυτοδυτών έχουν αποκλειστικά τα καταδυτικά κέντρα. Ένα καταδυτικό κέντρο για να είναι νόμιμο, πρέπει να διαθέτει άδεια λειτουργίας από το ελληνικό κράτος, δηλαδή από το ΥΕΝ, με συγκεκριμένο αριθμό μητρώου, ως παροχέας υπηρεσιών εκπαίδευσης στις καταδύσεις. Το ΥΕΝ παρέχει αυτές τις άδειες μόνο σε καταδυτικά κέντρα, τα οποία είναι αναγνωρισμένα και ανήκουν σε συγκεκριμένους Οργανισμούς εκπαίδευσης στις καταδύσεις, που είναι επίσης αναγνωρισμένοι από το κράτος και το ΥΕΝ, βάσει του νόμου 3409. Για να αναγνωριστεί ένας οργανισμός στην Ελλάδα πρέπει να διαθέτει την ευρωπαϊκή πιστοποίηση ότι εφαρμόζει τα ευρωπαϊκά πρότυπα περί καταδύσεων.

Τα καταδυτικά κέντρα που είναι πιστοποιημένα από το ΥΕΝ και ανήκουν σε αναγνωρισμένο Οργανισμό εκπαίδευσης, είναι οι αποκλειστικοί παροχείς της εκπαίδευσης στην ερασιτεχνική κατάδυση. Αυτό με απλά λόγια σημαίνει για τον Έλληνα καταναλωτή των υπηρεσιών εκπαίδευσης στις ερασιτεχνικές καταδύσεις, ότι πρέπει να απευθύνεται σε ένα τέτοιο αναγνωρισμένο καταδυτικό κέντρο, ώστε να απολαμβάνει υψηλή ποιότητα αναγνωρισμένων υπηρεσιών. Ο ιδιοκτήτης ενός αναγνωρισμένου καταδυτικού κέντρου είναι υποχρεωμένος να ελέγχεται σε όλη τη διάρκεια των πέντε ετών κατά τα οποία ισχύει η άδειά του από τον οργανισμό εκπαίδευσης αν τηρεί τα ευρωπαϊκά πρότυπα και αν εφαρμόζει το σύστημα του οργανισμού, αλλά και σε πιο πρακτικά θέματα, όπως η επαγγελματική πληρότητα των εκπαιδευτών του κέντρου, η πιστοποίηση καλής λειτουργίας και παροχής καθαρού αέρα του συμπιεστή του, η πιστοποίηση της καταλληλότητας του εξοπλισμού που παρέχει στους μαθητές και η ύπαρξη ασφάλισης καταδυτικού ατυχήματος από το κέντρο για τους εκπαιδευτές και τους μαθητές. Οι εκπαιδευτές της ερασιτεχνικής κατάδυσης πρέπει και αυτοί σαν άτομα να ανήκουν σε αναγνωρισμένο στην Ελλάδα οργανισμό και να εργάζονται ως συνεργάτες αναγνωρισμένου καταδυτικού κέντρου ώστε οι υπηρεσίες που παρέχουν στον καταναλωτή να είναι νόμιμες και αναγνωρισμένες. Είναι σαφές ότι το νέο νομικό πλαίσιο ενισχύει τους νόμιμους και τυπικούς επαγγελματίες της εκπαίδευσης, στηρίζει τα καταδυτικά κέντρα σαν επιχειρήσεις ανάπτυξης των καταδύσεων στην Ελλάδα και τους αναγνωρισμένους οργανισμούς σαν εστίες κάθε νέας πρωτοπορίας στο χώρο της εκπαίδευσης, ακριβώς δηλαδή όπως προβλέπουν τα ευρωπαϊκά πρότυπα που έχουν σχεδιάσει όλες μαζί οι ευρωπαϊκές χώρες.

Ερασιτεχνική κατάδυση και διπλώματα Ο νόμος 3409 καθορίζει ότι οι αυτοδύτες που επιθυμούν να καταδύονται χωρίς συνοδεία εκπαιδευτή πρέπει να διαθέτουν δίπλωμα από αναγνωρισμένο στην Ελλάδα οργανισμό εκπαίδευσης. Για να είναι ένα τέτοιο δίπλωμα νόμιμο, θα πρέπει να εκδοθεί από εκπαιδευτή ο οποίος ανήκει σε έναν αναγνωρισμένο από το Υ.Ε.Ν. οργανισμό στην Ελλάδα. Επίσης, αυτοδικαίως εκ του νόμου, αναγνωρίζονται όλα τα διπλώματα των οργανισμών που έχουν αναγνωριστεί ως έγκυρα, ακόμη κι αν έχουν εκδοθεί στο παρελθόν, πριν την αναγνώριση του οργανισμού. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται από όσους διαθέτουν παλιότερα διπλώματα φορέων ή οργανισμών που δεν έχουν αναγνωριστεί με το νέο νόμο, τα οποία έχουν πάψει να ισχύουν από το Νοέμβριο του 2005 που φηφίστηκε ο εν λόγω νόμος στην ελληνική βουλή.
Οι κάτοχοι παρόμοιων διπλωμάτων μπορούν να καταδύονται μόνο σε συνθήκες επιβλεπόμενης κατάδυσης από εκπαιδευτή. Η νυχτερινή κατάδυση, σύμφωνα με το νέο νόμο, επιτρέπεται να διοργανώνεται μόνο με την ευθύνη καταδυτικού κέντρου, αναγνωρισμένου από το Υ.Ε.Ν. και μετά από συνεννόηση με το αρμόδιο λιμεναρχείο της κάθε περιοχής.

 2ο: Ανοιχτή όλη η ελληνική επικράτεια στην αυτόνομη κατάδυση

Σύμφωνα με το νόμο 3409, οι ερασιτεχνικές καταδύσεις επιτρέπονται σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια, με εξαίρεση μόνο ορισμένες περιοχές για τις οποίες συντρέχουν λόγοι ειδικού ενδιαφέροντος. Με άλλα λόγια, οι ελληνικές ακτές ανοίγουν για τις ερασιτεχνικές καταδύσεις, χωρίς κανένα περιορισμό και απαγόρευση και στις περιοριστικές διατάξεις για ορισμένες ακτές εντάσσονται όλες οι ερασιτεχνικές υποβρύχιες δραστηριότητες, δηλαδή όχι μόνο η αυτόνομη κατάδυση αλλά και η ελεύθερη κατάδυση, το υποβρύχιο ψάρεμα, ακόμη και η κολύμβηση στην επιφάνεια με καταδυτική στολή (snorkelling). Ισχύουν οι γνωστοί περιορισμοί που υπήρχαν και παλιότερα για εισόδους λιμανιών, για σημεία διέλευσης πλοίων, για χώρους ιχθυοκαλλιεργιών, σημεία όπου υπάρχουν επαγγελματικά αλιευτικά εργαλεία, κ.α. Οι νέοι αυστηροί περιορισμοί που εισάγονται από το νόμο 3409 αφορούν τους κηρυγμένους τόπους αρχαιολογικού ενδιαφέροντος με ειδικό ΦΕΚ για κάθε τέτοια περιοχή από το Υπουργείο Πολιτισμού. Μέχρι σήμερα (10/2006) γνωρίζουμε πως υπάρχουν περίπου 130 τέτοια κηρυγμένα σημεία στις ακτές όλης της Ελλάδας και σε αυτά τα σημεία απαγορεύεται αυστηρά και με πολύ αυστηρές ποινές για τους παραβάτες κάθε είδος υποβρύχιας δραστηριότητας. Κάθε πολίτης πρέπει να ενημερώνεται για την ύπαρξη αυτών των σημείων από το αρμόδειο λιμεναρχείο του νομού όπου σκοπεύει να ασκήσει υποβρύχια δραστηριότητα. Με άλλα λόγια, αν ένα λιμεναρχείο δε διαθέτει τέτοια ειδικά ΦΕΚ για την περιοχή ευθύνης του, τότε είναι σαφές ότι δεν υπάρχει χώρος αρχαιολογικού ενδιαφέροντος στην περιοχή του συγκεκριμένου λιμεναρχείου.